Higiena intymna po urodzeniu dziecka

lek. med. Robert Makowski

specjalista ginekolog-położnik

5 stycznia 2017

Spis treści:
Zmiany w organizmie w okresie połogu
Kąpiele i podmywanie się
Higiena okolic rany poporodowej
Pozostałe zabiegi higieniczne

Higiena intymna w połogu nabiera szczególnego znaczenia. Krocze po porodzie wymaga odpowiedniej pielęgnacji. Rany poporodowe, utrzymywane w czystości, goją się szybciej, nie wywołują niebezpiecznych powikłań i wiążą z mniejszymi dolegliwościami bólowymi.

Higiena intymna po urodzeniu dziecka

Zmiany w organizmie w okresie połogu

 
Początek połogu przypada na moment wydalenia popłodu (urodzenia łożyska). W ciągu ok. 6 tygodni organizm stara się wrócić do stanu sprzed ciąży. Rany poporodowe goją się, a ściany macicy obkurczają. To również czas laktacji. Najbardziej jednak znamienną cechę tego okresu stanowi eliminacja odchodów połogowych z dróg rodnych. Wydaliny zawierają m.in. włókienka fibryny i skrzepy krwi, resztki tkankowe oraz fragmenty uszkodzonego nabłonka. Znajdują się w nich także liczne bakterie pochwowe, w tym paciorkowce, gronkowce i pałeczki okrężnicy. Co szczególnie ważne, odchody połogowe mają charakter zasadowy, a więc stwarzają doskonałe warunki do rozwoju drobnoustrojów.

Odchody połogowe (lochia) pojawiają się wraz z procesem gojenia rany ściany jamy macicy. Obserwacja ich zmian fizjologicznych stanowi istotny element monitorowania połogu. W pierwszych dobach po porodzie wydaliny mają charakter krwisty (czasem odchodzą też nieduże skrzepy), a następnie przybierają kolor (kolejno): brązowoczerwony, brązowy, żółty, białoszary, po czym stają się coraz bardziej surowicze. Ustępują zwykle w 3-4. tygodniu połogu.

Kąpiele i podmywanie się

 
Pacjentki po porodzie powinny w sposób szczególny troszczyć się o czystość rany poporodowej. Krwawienia z dróg rodnych przysparzają problemów podczas zabiegów pielęgnacyjnych. Właściwa higiena przeciwdziała namnażaniu drobnoustrojów i rozwojowi zakażeń. Przede wszystkim należy często podmywać krocze, co najmniej kilka razy dziennie (obowiązkowo po skorzystaniu z toalety oraz po wymianie podkładu).

Po porodzie powinno się używać delikatnych kosmetyków do higieny intymnej (specjalnych płynów, żeli), ewentualnie szarego mydła. Można wykorzystywać środki ziołowe do podmywania (np. napar z nagietka, kory dębu, arniki) oraz preparaty antyseptyczne o właściwościach przeciwbólowych i przeciwzapalnych np. roztwór chlorowodorku benzydaminy (do stosowania 1-2 razy dziennie).

Nie zaleca się używać mydeł zasadowych oraz myć się przy pomocy gąbek i myjek (gromadzą się w nich bakterie). Nie powinno się osuszać krocza tradycyjnymi ręcznikami, należy stosować ręczniki jednorazowe.

Odchody połogowe wykluczają możliwość przesiadywania położnic w wannie (ze względu na ryzyko zakażenia rany). Kąpiele (zwłaszcza w gorącej wodzie) mogą prowadzić do rozszerzenia naczyń i zwiększenia krwawienia. Zaleca się mycie krocza pod prysznicem, nad bidetem, ewentualnie w misce z ciepłą wodą (po przegotowaniu). Podmywanie w misce wymaga przygotowania czystej wody do spłukania rany w osobnym naczyniu (np. dzbanku).

Higiena okolic rany poporodowej

 
Kobiety zawsze, a zatem nie tylko w czasie połogu, powinny myć krocze w jednym kierunku: od wzgórka łonowego do odbytu. Metoda zapobiega przenoszeniu bakterii z odbytu i zainfekowaniu rany poporodowej. Położnice, osuszając miejsca intymne, muszą unikać tarcia. Należy bardzo delikatnie przykładać ręczniki jednorazowe. W pierwszych dobach po urodzeniu dziecka zaleca się niekiedy usuwanie wilgoci z krocza przy pomocy suszarek do włosów, ale w odpowiednim oddaleniu od rany, na najmniejszych obrotach.

Rana poporodowa musi mieć zapewniony dostęp powierza. Dlatego też kobiety powinny nosić przewiewną i wygodną bieliznę z tkanin naturalnych, najlepiej z bawełny. W okresie połogu trzeba zrezygnować z obcisłej garderoby, w tym rajstop czy stringów. Położne zalecają leżenie w łóżku bez dolnych części bielizny. Prześcieradło pokrywa się specjalnym podkładem, na którym kładzie się ręcznik i podpaskę typu „maxi”. Tzw. „wietrzenie krocza” korzystnie wpływa na gojenie rany. Gdy pacjentki opuszczają łóżko, zakładają podkład poporodowy, ewentualnie podpaskę „maxi” (istnieje wiele środków higienicznych dla położnic). W pierwszych godzinach po porodzie należy chronić krocze w sposób jałowy (przy pomocy jałowych wkładek).

Pozostałe zabiegi higieniczne

 
Matki karmiące, zanim przystawią dziecko do piersi, muszą zmienić podkład na czysty. W czasie ssania piersi przez noworodka krwawienia mogą się zintensyfikować.

Należy pamiętać o częstych zmianach podpasek (co najmniej co 3-4 godziny). Nieczyste podkłady (siedlisko drobnoustrojów) warto szybko usuwać z otoczenia położnic.

Co oczywiste: po wymianie wkładek oraz skorzystaniu z toalety zawsze (a już bezwarunkowo w okresie połogu) powinno się starannie umyć ręce.

U położnic, które dbają o odpowiednią pielęgnację i higienę miejsc intymnych, proces gojenia rany poporodowej powinien przebiegać prawidłowo. W przypadku wystąpienia gorączki, obrzęków lub silniejszych dolegliwości bólowych okolic krocza, należy jak najszybciej skonsultować się ze specjalistą. Trzeba to zrobić zwłaszcza gdy do objawów dołączą: niewłaściwy zapach i kolor odchodów połogowych.