Pieczenie pochwy

lek. med. Robert Makowski

specjalista ginekolog-położnik

6 kwietnia 2017

Spis treści:
Cenne bakterie kwasu mlekowego
Antybiotyki i antykoncepcja
Bakteryjne infekcje intymne
Zakażenia grzybicze i pierwotniakowe
Pieczenie pochwy – leczenie
Skuteczne sposoby na pieczenie pochwy

Z pieczeniem pochwy każda kobieta zmaga się przynajmniej raz w życiu. Często towarzyszą mu inne objawy, np. świąd i ból pochwy. Dolegliwość może wywoływać wiele przyczyn – to od nich zależy wybór sposobu leczenia. W ramach profilaktyki zaleca się przestrzegać zasad higieny intymnej i unikać przygodnych kontaktów seksualnych.

Pieczenie pochwy

Cenne bakterie kwasu mlekowego

 
Prawidłowa flora bakteryjna pochwy jest silnie zdominowana przez bakterie kwasu mlekowego (Lactobacillus spp.), które stanowią 95 procent populacji bakterii pochwy. Kwaśne środowisko to naturalna bariera ochronna przed drobnoustrojami chorobotwórczymi. Ale gdy naruszą je zasadowe środki myjące, nie może skutecznie hamować namnażania patogenów. Co więcej, nieodpowiednie preparaty do higieny intymnej wysuszają błonę śluzową pochwy, co sprzyja urazom, otarciom, zwiększa podatność na zakażenia i w konsekwencji przyczynia się do pieczenia pochwy.

Pieczenie pochwy, choć uciążliwe, nie zawsze wiąże się z zakażeniem. Może stanowić np. reakcję alergiczną na kosmetyki, środki piorące czy bieliznę. Należy przyjrzeć się stosowanym podpaskom i wkładkom higienicznym, a nawet papierowi toaletowemu. Uczulenie wywołują m.in. substancje zapachowe, którymi nasącza się produkty.

Antybiotyki i antykoncepcja

 
Za pieczenie pochwy czasem odpowiadają niektóre leki, w tym antybiotyki, które – przyjmowane bez właściwej osłony – zaburzają równowagę naturalnej flory bakteryjnej pochwy. Gdy spada liczba pałeczek kwasu mlekowego, pH pochwy rośnie, więc patogeny mogą łatwiej przełamać mechanizmy obronne dróg rodnych.

W pewnych przypadkach do pieczenia pochwy przyczyniają się środki antykoncepcyjne. Pigułki wpływają na zmianę gospodarki hormonalnej, w konsekwencji na mniejsze wydzielanie śluzu i słabsze nawilżenie pochwy, która staje się podatna na mikrourazy (np. podczas kontaktów seksualnych). Poza tym niektóre metody antykoncepcji (np. prezerwatywy, kapturki dopochwowe, środki plemnikobójcze) mogą wywołać reakcje alergiczne.

Bakteryjne infekcje intymne

 
Najczęściej za pieczenie pochwy odpowiadają infekcje intymne. W ich przebiegu występuje szereg innych dolegliwości, w tym zaczerwienienie okolic intymnych, świąd i upławy. Jeśli objawy kliniczne obejmują również nieprawidłową wydzielinę z pochwy o białawo-szarym kolorze i przykrym, „rybim” zapachu, można podejrzewać waginozę bakteryjną. Zapach nasila się po stosunkach płciowych połączonych ze zdeponowaniem nasienia w pochwie.

Waginoza bakteryjna jest stanem, w którym nadmiernie namnażają się patologiczne szczepy bakterii kosztem pałeczek kwasu mlekowego (Lactobacillus spp.) i prowadzą do zwiększenia pH pochwy (nawet do 7,0). Do zakażeń przyczyniają się przede wszystkim bakterie beztlenowe, które bytują w pochwie w (Gardnerella vaginalis, Prevotella spp., Mycoplasma hominis, Mobiluncus spp.).

Inną chorobą, objawiającą się m.in. pieczeniem pochwy, jest chlamydioza, która często przebiega bezobjawowo. W przypadkach objawowych występują upławy, dysuria i krwawienia z pochwy. W badaniu przedmiotowym stwierdza się śluzowo-ropną wydzielinę z kanału szyjki macicy oraz wyższą podatność śluzówki na urazy. Zakażenie Chlamydia trachomatis może wiązać się z powikłaniami, w tym z zapaleniem narządów miednicy mniejszej, zrostami pozapalnymi i niepłodnością.

Zakażenia grzybicze i pierwotniakowe

 
Do pieczenia pochwy mogą przyczyniać się infekcje grzybicze, wywoływane przez grzyby drożdżopodobne, głównie przez gatunek Candida albicans, który zasiedla pochwę w prawidłowych warunkach. Choroba przebiega z „serowatymi”, białawymi upławami (zwykle bezwonnymi), pieczeniem i świądem pochwy i sromu oraz miejscowym podrażnieniem, zaczerwieniem i obrzękiem sromu. Uczucie pieczenia/palenia pojawia się w trakcie mikcji lub stosunku płciowego.

Obraz kliniczny rzęsistkowicy również nie ogranicza się do pieczenia pochwy. Zakażenie rzęsistkiem pochwowym (Trichomonas vaginalis) manifestuje się świądem, pieczeniem sromu i pochwy, bólem w czasie zbliżeń intymnych oraz bólem i pieczeniem podczas mikcji. Do symptomów dołączają obfite, pieniste upławy o kolorze szarawym i wyjątkowo nieprzyjemnym zapachu.

Pieczenie pochwy – leczenie

 
Pieczenie pochwy u kobiet w ciąży należy bezwzględnie zgłosić lekarzowi. Przemiany hormonalne w organizmie przyszłych matek zmieniają pH pochwy na bardziej zasadowe, co toruje drogę bakteriom i grzybom. Nieleczone lub źle leczone infekcje intymne u ciężarnych zwiększają ryzyko poronienia i przedwczesnego porodu.

Pieczenie pochwy wywołane przez zakażenia grzybicze leczy się lekami przeciwgrzybiczymi o szerokim spektrum działania. W infekcjach o etiologii bakteryjnej podaje się odpowiednie dawki antybiotyków lub chemioterapeutyków (doustnie, miejscowo). W przypadku waginozy po zakończonej kuracji antybiotykowej zaleca się miejscowe lub doustne preparaty z kulturami pałeczek kwasu mlekowego.

W leczeniu rzęsistkowicy stosuje się chemioterapeutyki o działaniu rzęsistkobójczym, np. nifuratel doustny i/lub miejscowy z nystatyną. Należy zauważyć, że nifuratel nie zaburza naturalnej flory bakteryjnej pochwy (nie wpływa niekorzystnie na Lactobacillus spp.). Zakażenia rzęsistkiem można też leczyć przy pomocy metronidazolu lub tinidazolu.

Skuteczne sposoby na pieczenie pochwy

 
Objawy infekcji intymnych łagodzi roztwór chlorowodorku benzydaminy, przeznaczony do irygacji pochwy lub przemywania zewnętrznych narządów płciowych. Benzydamina wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, antyseptyczne oraz miejscowo znieczulające.

W pieczeniu pochwy wywołanym suchością, które doskwiera w czasie stosunku płciowego, należy rozważyć stosowanie odpowiednich lubrykantów (na bazie wody, o tzw. neutralnym pH, bezbarwnych i bezwonnych).

Podczas codziennych zabiegów higienicznych powinno się używać płynów do higieny intymnej o pH zbliżonym do pH pochwy. Reakcji alergicznych można unikać, stosując delikatne środki piorące (np. dla niemowląt, alergików). Należy nosić bieliznę z naturalnych, przewiewnych tkanin.