„Problemy i zagrożenia intymne młodych kobiet”

ek. med. Tomasz Bieda

specjalista ginekologii i położnictwa oraz specjalista ginekologii onkologicznej. Klinika Ginekologii Onkologicznej, Centrum Onkologii Oddział w Krakowie, Krakowskie Centrum Medyczne

17 maja 2017

W 1974r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wprowadziła oficjalny termin: choroby przenoszone drogą płciową. Wśród nich znalazły się: rzeżączka, kiła, rzęsistkowica, opryszczka, kłykciny kończyste oraz nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej. Z chorób występujących dość rzadko w naszym kraju wymienić można wrzód weneryczny, ziarniak pachwinowy czy ziarnicę weneryczną pachwin.

Kiedy młoda dziewczyna staje się kobietą wchodzi w świat władania Wenus, rzymskiej bogini miłości. Oprócz fascynacji, zauroczeń i miłości związanych z intymnymi kontaktami nieuchronnie czekają na nią wyzwania, którym patronuje ta sama bogini lecz już pod nazwą- Wenery. Jednak to oblicze tej samej bogini miłości u wielu z nas wywołuje mało romantyczne skojarzenia. Przymiotnik „weneryczny” używany jest bowiem do określenia grupy chorób, które przywykliśmy traktować jako coś wstydliwego lub wręcz nieprzyzwoitego…

W 1974r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wprowadziła oficjalny termin: choroby przenoszone drogą płciową. Wśród nich znalazły się: rzeżączka, kiła, rzęsistkowica, opryszczka, kłykciny kończyste oraz nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej. Z chorób występujących dość rzadko w naszym kraju wymienić można wrzód weneryczny, ziarniak pachwinowy czy ziarnicę weneryczną pachwin . Drogą płciową przenoszą się też niektóre choroby pasożytnicze, takie jak wszawica i świerzb oraz zakażenia grzybicze. Do chorób przenoszonych drogą płciową należy również AIDS. Choroby weneryczne należą do najczęstszych chorób zakaźnych. Według Światowej Organizacji Zdrowia, globalna zapadalność na kiłę wynosi 12, rzeżączkę 62, chlamydiozę 89, a rzęsistkowicę 170 milionów przypadków rocznie. Najwięcej tych zakażeń stwierdza się w rozwijających się i biednych krajach Azji Południowo-Wschodniej, Afryki, Ameryki Łacińskiej i na Karaibach. Na obszarach tych rzeżączka i chlamydioza są główną przyczyną niepłodności kobiet, częstą przyczyną stanów zapalnych miednicy mniejszej i w konsekwencji ciąży pozamacicznej oraz niedrożności jajowodów. Odmiennie przedstawia się zapadalność na choroby weneryczne w krajach rozwiniętych, również w Polsce. Wraz ze spadkiem zachorowalności na powyższe choroby zwiększeniu ulega liczba infekcji wirusowych, głównie opryszczki (herpes genitalis) oraz wirusem brodawczaka ludzkiego(HPV –human papilloma virus), które mogą wywoływać między innymi kłykciny kończyste narządów płciowych, ale również odbytu. Na całym świecie najwięcej chorób przenoszonych drogą płciową notuje się w grupie osób młodych (między 15. a 24. rż.), stanu wolnego, mieszkających w dużych aglomeracjach miejskich, o niższym statusie socjoekonomicznym, należących do mniejszości rasowych i narodowych. Ponadto styl życia w istotny sposób wpływa na częstość występowania chorób wenerycznych. Osoby niestosujące prezerwatyw, o dużej aktywności seksualnej, często zmieniające partnerów i praktykujące różne techniki seksualne są bardziej narażone na choroby przenoszone drogą płciową, dlatego też współżycie z jednym, stałym partnerem minimalizuje prawdopodobieństwo zarażenia. Stosowanie prezerwatyw znacznie ogranicza ryzyko zakażenia, ale należy pamiętać, że prezerwatywy nie chronią w pełni przed wszystkimi chorobami wenerycznymi. Z kolei stosowanie farmakologicznych środków antykoncepcyjnych jako jedynej formy zapobiegania ciąży nie chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Przyjmowanie narkotyków i nadużywanie alkoholu, z powodu łatwiejszego nawiązywania znajomości, zmniejszenia poziomu świadomości oraz prostytuowania w celu zdobycia pieniędzy na substancje psychoaktywne, zwiększa prawdopodobieństwo nabycia chorób wenerycznych. Wykazano także, że zakażenie rzeżączką lub chlamydią łatwiej szerzy się do jamy macicy, jajowodów i jajników w grupie kobiet posiadających wkładki domaciczne (największe ryzyko w ciągu kilku pierwszych miesięcy od momentu jej założenia). U mężczyzn obrzezanych rzadziej dochodzi do zakażenia kiłą, wrzodem miękkim, wirusem opryszczki płciowej oraz brodawek.

Do chorób przenoszonych drogą płciową należą:

Choroby bakteryjne: rzeżączka, kjła, chlamydioza,nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej,wrzód miękki, ziarniniak pachwin, zapalenie jelit.

Choroby wirusowe: opryszczka narządów płciowych, kłykciny kończyste, mięczak zakaźny, wirusowe zapalenie wątroby typu A, B, C i D, AIDS

Choroby wywołane przez pierwotniaki: rzęsistkowica, zapalenie jelit

Choroby wywołane przez grzyby: kandydoza pochwy

Choroby wywołane przez pasożyty: świerzb, wszawica łonowa

Choroby wywołane przez robaki: owsica

Inne choroby przenoszone drogą płciową:

Rzeżączka

Rzeżączka jest chorobą bakteryjną, wywoływaną przez dwoinkę rzeżączki (gonokoki). U kobiet rzeżączka początkowo przebiega bezobjawowo i ujawnia się dopiero, gdy przechodzi w fazę ostrą. Pojawiają się wówczas upławy oraz pieczenie przy oddawaniu moczu. Niewyleczona przechodzi w stan przewlekły – zakażenie obejmuje wtedy cewkę moczową oraz szyjkę macicy, może dojść do zapalenia śluzówki macicy oraz przydatków. Leczenie rzeżączki jest w Polsce obowiązkowe! Polega na podawaniu antybiotyków. Im wcześniej w przebiegu choroby zostanie podjęte leczenie, tym szybciej i łatwiej pozbyć się zakażenia. Rzeżączka może zostać przekazana noworodkowi przez ciężarną matkę. Wówczas dziecko cierpi na rzeżączkowe zapalenie spojówek, które prowadzi może prowadzić do ślepoty.

Kiła

Kiła jest chorobą przewlekłą. Wywołuje ją bakteria – krętek blady. Istnieją dwie odmiany kiły – nabyta (przenoszona drogą płciową) oraz wrodzona (przenoszona na płód od zakażonej matki). Zakażenie kiłą nabytą nie ogranicza się do dróg płciowych, ale obejmuje wiele narządów wewnętrznych. Choroba przebiega w kilku etapach. Faza pierwotna i wtórna trwają 2-3 lata i stanowią wczesny etap kiły. Od 3. roku zakażenia choroba wkracza w etap późny i może trwać wiele następnych lat. Pierwsze objawy zakażenia pojawiają się po 2-3 tygodniach – w miejscu wniknięcia bakterii rozwija się owrzodzenie – niebolesne, bez odczynu zapalnego, o twardej podstawie. Okoliczne węzły limfatyczne ulegają powiększeniu. Po kolejnych 3 tygodniach obecność krętka wykazują już badania serologiczne krwi. Faza wtórna choroby zaczyna się mniej więcej 9 tygodni po zakażeniu. Pojawiają się wyraźne objawy: wysypka na skórze i błonie śluzowej, powiększenie węzłów limfatycznych, plamiste odbarwienia na skórze, wypadanie włosów, chrypka. W późnej fazie kiły, po 3 latach od zakażenia, w narządach wewnętrznych i na skórze tworzą się kilaki (guzki), w ścianach tętnic powstają zmiany zapalne oraz głębokie zmiany w tkance nerwowej. Kiła jest bardzo silnie zakaźna. Dodatkowo przebiega długotrwale i ma groźne skutki, dlatego jej leczenie jest w Polsce obowiązkowe! W ciągu pierwszych 3 lat od zakażenia z łatwością można wyleczyć tę chorobę. Dla kobiety ciężarnej infekcja krętkiem bladym może oznaczać poronienie, obumarcie płodu lub poród przedwczesny. Na kiłę wrodzoną cierpią dzieci matek, które w czasie ciąży były zakażone krętkiem kiły.

Rzęsistkowica

Rzęsistkowica to choroba pasożytnicza, wywoływana przez rzęsistki – pierwotniaki należące do gromady wiciowców. Przeważnie dotyczy kobiet (rzęsistkowica pochwowa). Przebieg choroby może przyjmować postać ostrą lub przewlekłą. Objawami są upławy, pieczenie i świąd. Jeśli doszło też do zakażenia dróg moczowych, to występują bóle w cewce moczowej i podbrzuszu oraz częste oddawanie moczu.

Ziarnica weneryczna pachwin i ziarniak pachwinowy są to choroby rzadko występujące w Europie, ale za to często w Ameryce lub w rejonach tropikalnych. Leczenie polega na kuracji antybiotykowej.

AIDS

AIDS czyli nabyty zespół upośledzenia odporności. Choroba rozwija się w wyniku zakażenia wirusem HIV i polega na osłabieniu układu odpornościowego poprzez zniszczenie lub unieczynnienie limfocytów. Wirus HIV przenosi się podczas stosunków płciowych, poprzez zakażoną krew oraz drogą matka-płód. Rozwój wirusa HIV początkowo przebiega bezobjawowo lub z objawami przypominającymi grypę. Po okresie utajenia rozwija się AIDS – początkowo nie jest to właściwa choroba, ale „zespół związany AIDS”. Dopiero ostatni etap chorobowy to właściwy AIDS. Ogólnie choroba polega na ciężkich zakażeniach i infekcjach wywoływanych przez organizmy nieszkodliwe dla osób z prawidłowo funkcjonującym systemem odpornościowym.

Opryszczka

Opryszczka może umiejscawiać się nie tylko na wargach i w jamie ustnej, ale także na narządach płciowych (herpes genitalis). Wywoływana jest zwykle przez wirus HSV2, a zakażenie występuje w wieku dorosłym poprzez kontakt seksualny. U kobiet – zmiany w postaci drobnych, swędzących pecherzków, czasem z niewielkim, powierzchownym owrzodzeniem pojawiają się na wargach sromowych, w pochwie, kroczu, czasami na wewnętrznej powierzchni ud, wokół odbytu, a niekiedy zajęte są pośladki. Uważa się, że zakażenie HSV2 u kobiet zwiększa ryzyko raka szyjki macicy.

Kłykciny kończyste

Kłykciny kończyste (Condylomata acuminata), brodawki weneryczne, brodawki płciowe należą do grupy schorzeń wywoływanych przez wirusy brodawczaka ludzkiego (human papilloma virus – HPV), w szczególności typy 6. i 11. Infekcje wirusem HPV są jednym z najczęstszych schorzeń przekazywanych drogą płciową. Do dnia dzisiejszego naukowcy zidentyfikowali znacznie ponad 100 typów wirusa HPV, z czego duża część jest przekazywana poprzez kontakty seksualne. Niektóre z tych wirusów stanowią poważny czynnik mogący prowadzić do rozwoju raka narządów płciowych, a zwłaszcza raka szyjki macicy. Przenoszenie zakażenia wirusem HPV może nastąpić przez każdy typ kontaktu seksualnego. U ponad 75% osób, które miały kontakt seksualny z partnerem, u którego występowały brodawki narządów płciowych, w przeciągu 3 miesięcy rozwiną się objawy choroby. Stosowanie prezerwatyw zmniejsza ryzyko infekcji o około 75%. Wiele zakażeń wirusami HPV, przebiega zupełnie bezobjawowo (wg niektórych badań aż do około 50% wszystkich zakażeń). U kobiet zwykle występują one w okolicy krocza, na wargach sromowych, mogą również pojawić się w okolicach odbytu. Nasilenie zmian jest bardzo różne, od niewielkich zmian brodawkowych, do olbrzymich kalafiorowatych tworów, które mogą obejmować całą okolicę krocza, aż do odbytu.

Chlamydioza

Wywołują ją bakterie zwane chlamydiami. Objawy chlamydiozy są mniej nasilone niż przy rzeżączce i pojawiają się później, na ogół w 2 tygodnie po zakażeniu: wydzielina śluzowo-ropna z cewki moczowej, ból przy oddawaniu moczu oraz pieczenie. U kobiet stan zapalny rozwija się najczęściej w szyjce macicy, dlatego pieczenie przy oddawaniu moczu jest ledwo wyczuwalne, a wydzielina skąpa. Kobieta, nie odczuwając żadnych dolegliwości, nieświadomie zaraża partnera. Najczęstszym powikłaniem nieleczonej choroby bywa u kobiet zapalenie przydatków i pęcherza moczowego, nierzadko o charakterze nawrotowym, nawet przez wiele lat. Choroba może także doprowadzić do chronicznych stanów zapalnych spojówek i stawów. Leczeni muszą być także partnerzy seksualni zakażonej osoby.

Drożdżyca

Drożdżyca, kandydoza, (Candidiosis) to grzybicza, oportunistyczna choroba błon śluzowych i skóry narządów płciowych. Choroba ta najczęściej jest wywołana drożdżakami chorobotwórczymi z rodzaju Candida. Drożdżycę rozpoznaje się na podstawie objawów, badaniem klinicznym oraz poprzez badania mikroskopowe i hodowlane. Charakterystyczne objawy choroby to: świąd o różnym nasileniu, obrzęk, zaczerwienienie błon śluzowych i serowate, najczęściej bez lub skąpozapachowe upławy. W nawrotowych postaciach bardzo ważne jest leczenie partnera.

Bardzo ważnym czynnikiem wpływającym na rozpowszechnienie chorób przenoszonych drogą płciową jest szeroko pojęta profilaktyka. Od stosowania prezerwatyw po unikanie ryzykownych zachowań seksualnych, w tym unikanie przygodnych kontaktów seksualnych, unikanie częstej zmiany partnera, niepodejmowanie współżycia zbyt wcześnie, a także dbałość o higienę intymną. I chociaż większość z tych chorób wymaga swoistego leczenia celowanego, które czasami po mniej lub bardziej skomplikowanej diagnostyce może zapewnić tylko lekarz, to części nieprzyjemnych objawów kobiety mogą pozbyć się stosując dostępny bez recepty .

 

Pozostałe artykuły: