Grzybica pochwy

Data: 15 kwietnia 2017, autor: Lek. Katarzyna Wiak

Grzybica pochwy

Grzybica pochwy (drożdżyca pochwy, kandydoza pochwy) to częsta choroba, za którą odpowiadają głównie grzyby drożdżopodobne, najczęściej Candida albicans. Grzybica pochwy to najczęstszy rodzaj infekcji intymnej. Według statystyk, aż 25 proc. zapaleń pochwy ma związek z drożdżycą. Jest wywoływana przez drożdżaki z gatunku Candida albicans. Podstawowym objawem grzybicy pochwy jest obecność serowatych, białych upławów, którym towarzyszy intensywny świąd. W większości przypadków leczenie jest proste i ogranicza się do zastosowania miejscowych preparatów przeciwgrzybiczych.

Przyczyny grzybicy pochwy

Grzybica pochwy jest wywoływana przez drożdżaki z rodzaju Candida. Ich namnażaniu i rozwojowi sprzyja wilgotne środowisko panujące w drogach rodnych. U zdrowych kobiet środowisko dróg rodnych jest silnie zdominowane przez pałeczki kwasu mlekowego (Lactobacillus spp.), co znacznie ogranicza możliwość rozwoju patogenów oportunistycznych. Kiedy dojdzie do naruszenia równowagi fizjologicznej flory bakteryjnej pochwy, grzyby zaczynają intensywnie się namnażać i prowadzą do kandydozy sromu i pochwy (vulvovaginal candidiasis).Infekcje grzybicze obserwuje się częściej w okresie, kiedy ilość wydzieliny jest bardzo obfita, a także w czasie miesiączki, ponieważ krew stanowi doskonałą pożywkę dla grzybów i bakterii.

Wskazuje się, że Candida albicans wywołuje od 80 do 92-3 proc. wszystkich drożdżyc pochwy. Do choroby mogą przyczyniać się też inne gatunki z rodzaju Candida, w tym Candida glabrata i Candida krusei. Rzadziej zakażenie wywołują inne grzyby.

Standardowe leczenie zapaleń pochwy o etiologii grzybiczej zwykle przynosi oczekiwane rezultaty. Jednak pewne gatunki z rodzaju Candida, które ostatnio coraz częściej odpowiadają za przypadki choroby, mogą nie reagować na terapię. Należy zauważyć, że znaczna grupa izolatów Candida wciąż jest wrażliwa na amfoterycynę B, ale najnowsze badania wykazują, że zakażenia gatunkami C. glabrata lub C. krusei czasem wymagają prowadzenia terapii przy wykorzystaniu najwyższych dawek antybiotyku. C. albicans wykazuje wrażliwość na większość stosowanych leków, jednak w przebiegu ciężkich kandydoz zdarza się izolować szczepy oporne na azole.

Wśród czynników predysponujących do rozwoju grzybicy pochwy wymienia się ciążę, niektóre terapie (w tym agresywne kuracje antybiotykowe), stany upośledzenia odporności (choroby nowotworowe, źle kontrolowana cukrzyca, AIDS) oraz błędy higieniczne zwłaszcza w okresie miesiączki. Także noszenie obcisłej bielizny, wykonanej ze sztucznych materiałów, które nie przepuszczają powietrza. Czynnikami ryzyka zachorowania są również: otyłość i nadwaga.

Objawy grzybicy pochwy

U ok. 75 proc. kobiet rozpoznaje się jeden epizod kandyzy pochwy i sromu w życiu, u ponad 40 proc. odnotowuje się nawrót choroby. Nawet 20 proc. pacjentek zapada na zakażenia powikłane.

Na obraz kliniczny kandydozy pochwy składają się świąd, bolesność pochwy i sromu z miejscowym podrażnieniem, zewnętrzna dysuria i powierzchowna dyspareunia. Choroba przebiega z obrzękiem, pęknięciami nabłonka, rumieniem, wykwitami satelitarnymi oraz białawymi, serowatymi upławami. Żaden z objawów nie jest swoisty dla kandydozy.

Powikłana drożdżyca może wystąpić u pacjentek:

  • z dużym nasileniem objawów chorobowych,
  • w ciąży,
  • z niedoborami odporności,
  • z nawracającą grzybicą pochwy.

Zakażenia oportunistyczne o ciężkim przebiegu stwierdza się u kobiet z niewyrównaną cukrzycą lub z zakażeniem szczepami chorobotwórczymi innymi niż C. albicans.

Grzybicę pochwy z reguły rozpoznaje się na podstawie wywiadu medycznego i badania stricte ginekologicznego. Lekarz ogląda srom, określa cechy wydzieliny i odczyn pH pochwy, który prawidłowo powinien wynosić poniżej 4,5 (kwaśne środowisko). Aktywne zakażenie wiąże się z wyższym pH i stopniową degradacją fizjologicznej flory pochwy.

Można wykonać bezpośrednie badanie mikroskopowe wydzieliny pochwowej, pobranej z bocznej ściany pochwy bądź sklepienia przedniego. W pewnych przypadkach istnieją wskazania do wykonania hodowli. Obecność grzybów z rodzaju Candida w hodowli u kobiet, które są nosicielkami bezobjawowymi, nie oznacza konieczności wdrożenia leczenia.

Objawy grzybicy pochwy w większości przypadków są dość charakterystyczne. Podstawowym jest obecność grudkowatej, serowatej białej wydzieliny o silnie drażniącym charakterze. Powoduje ona obrzęk, zaczerwienienie i intensywny, uporczywy świąd ścian pochwy. Dodatkowo, wypływając z dróg rodnych, drażni także błonę śluzową warg sromowych, skutkując wystąpieniem podobnych objawów również w tej okolicy. Upławy są najbardziej nasilone u pacjentek ciężarnych. Dodatkowo wiele kobiet skarży się na trudności i dolegliwości bólowe podczas oddawania moczu. Te symptomy są spowodowane obrzękiem okolic ujścia cewki moczowej i podrażnieniem błon śluzowych. Kontakt z kwaśnym moczem skutkuje wystąpieniem bardzo nieprzyjemnego uczucia pieczenia.

U około 5% pacjentek grzybica pochwy może mieć charakter nawracający. Aby ją zdiagnozować, muszą wystąpić co najmniej 4 epizody zakażenia w ciągu roku.

Diagnostyka i leczenie grzybicy pochwy

Każdą kandydozę pochwy powinno się leczyć pod kontrolą lekarza ginekologa. Konsultację specjalistyczną bezwzględnie zaleca się pacjentkom, u których epizod grzybicy wystąpił po raz pierwszy lub dolegliwości nie ustąpiły w wyniku leczenia lekami przeciwgrzybiczymi dostępnymi bez recepty.

Przy niepowikłanej grzybicy pochwy na ogół wystarcza krótkotrwałe leczenie lekami przeciwgrzybiczymi, podawanymi miejscowo w dawce jednorazowej. W niektórych przypadkach zaleca się kurację trwającą od 1 do 3 dni. Badania należy powtórzyć, gdy objawy nie ustępują mimo leczenia lub nawracają w ciągu 2 miesięcy od zakończenia terapii.

Leczenie łagodnej grzybicy pochwy lekami bez recepty jest stosunkowo proste. Uciążliwe objawy, takie jak świąd, pieczenie, swędzenie czy obrzęk, można zwalczać przy pomocy dostępnych bez recepty preparatów do irygacji pochwy, zawierających chlorowodorek benzydaminy. Jednocześnie należy zastosować leczenie przeciwgrzybicze. W mniej zaawansowanych przypadkach wystarczą maści czy kremy, zawierające klotrimazol, dostępne bez recepty. Przy większym nasileniu choroby należy udać się do lekarza, który przepisze tabletki dopochwowe, a w najbardziej zaostrzonych stanach nawet leczenie doustne. Pamiętajmy, że w przypadku zachorowania na grzybicę należy jednocześnie leczyć partnerów seksualnych, z którymi współżyło się w okresie występowania objawów.

W trakcie leczenia grzybicy pochwy należy utrzymywać wstrzemięźliwość seksualną. Takie postępowanie ma na celu ograniczenie rozprzestrzeniania zakażenia, a także zminimalizowanie ryzyka nadkażeń kolejnymi patogenami.

Przeczytaj inne porady

Kup online