Połóg po porodzie – czego się spodziewać? Jak pielęgnować ciało?

Data: 20 maja 2019, autor: Lek. Marta Dąbrowska

Połóg po porodzie to okres przypadający bezpośrednio po porodzie, w którym organizm wraca do stanu sprzed ciąży. Szacuje się, że okres połogu trwa 6 tygodni i jest podzielony na trzy etapy: połóg bezpośredni – trwający 24 godziny po porodzie, wczesny – trwający przez pierwszy tydzień, oraz późny – kończący się po upływie 6. tygodnia. Zmiany zachodzące w organizmie kobiety to zmiany hormonalne w obrazie krwi, narządach płciowych. Przede wszystkim macica musi powrócić do stanu sprzed ciąży, a więc zmniejszyć swój rozmiar niemal 10 razy. Ze zwijaniem macicy związane są skurcze, które czasem bywają bolesne. Połóg po porodzie to czas trudny dla każdej kobiety, w którym musi wyjątkowo zadbać o swoje ciało i dużo wypoczywać, zajmując się jednocześnie nowo narodzonym dzieckiem. Powikłaniami połogowymi mogą być: zakażenia połogowe, późne krwawienia poporodowe, choroba zakrzepowa i depresje.

Jak wygląda połóg po porodzie i ile trwa?

Połóg po porodzie jest okresem, gdy ciało kobiety musi powrócić do stanu sprzed ciąży, dlatego też w ciągu około 6 tygodni zachodzą w jej organizmie niezwykle intensywne zmiany. To nie tylko zmiany w ciele, lecz także psychice młodej mamy, dlatego pierwsze tygodnie po porodzie mogą wiązać się z niezwykle silnymi i zmiennymi emocjami, od wpadania w euforię po stany przygnębienia i apatii. To przede wszystkim zasługa hormonów, ale również ogromnego zmęczenia ciążą i porodem. Połóg po porodzie to także moment, w którym kobieta przyzwyczaja się do nowej roli, zaczyna karmić i skupiać na dziecku. Choć przyjęło się umieszczać połóg w czasie 6 tygodni, zdarza się, że pewne zmiany mogą zachodzić nieco dłużej (zwykle emocjonalne). Często to, co dzieje się w trakcie połogu po porodzie, zaskakuje kobiety, zwłaszcza te, które rodziły po raz pierwszy. Co może zaskoczyć i czego należy się spodziewać? Przede wszystkim kobiety doświadczają bólu brzucha i intensywnych skurczów, co związane jest ze zwijaniem się macicy. Doznania te mogą być nieco nieprzyjemne, a nasilają się podczas karmienia piersią. Najbardziej dojmujący jest ból w pierwszych dniach po porodzie, jeśli zaś jest on na tyle męczący, że utrudnia funkcjonowanie, można spróbować łagodzić go, podając delikatne środki przeciwbólowe na bazie paracetamolu. Obkurczanie się i oczyszczanie macicy, a także powrót do formy wiążą się z wydaleniem tzw. odchodów połogowych. Jak długo trwa krwawienie po porodzie? Oczyszczanie macicy może trwać przez cały okres połogu, ale wydzielina jest krwista jedynie przez pierwsze dni po porodzie (około tygodnia), w tym czasie kobieta może również zaobserwować wydalanie skrzepów. Następnie odchody stają się różowe i w końcu brązowe, aby ostatecznie przybrać formę śluzu. Karmienie piersią przyspiesza zazwyczaj oczyszczanie i obkurczanie macicy, a to za sprawą uwalnianej oksytocyny. Kolejnym istotnym elementem połogu jest gojenie się krocza po porodzie. Często dochodzi do jego pęknięcia lub nacięcia podczas akcji porodowej, dlatego też konieczne jest założenie szwów rozpuszczalnych lub tradycyjnych, które należy usunąć po kilku dniach. O ranę trzeba dbać szczególnie, stosując odpowiednie zabiegi pielęgnacyjne. Połóg po porodzie to również możliwe trudności z wypróżnianiem się, mimowolne popuszczanie moczu czy żylaki odbytu. Najbardziej doskwierającym uczuciem towarzyszącym kobietom podczas połogu jest zmęczenie, huśtawka nastrojów, obawy i lęki.

Czytaj także: Porady lekarza: Higiena intymna – czego należy unikać?

Co powinno wzbudzić niepokój podczas połogu po porodzie?

Połóg po porodzie wymaga również czujności i bacznej obserwacji swojego zmieniającego się ciała. Co może wzbudzać uzasadniony niepokój i wymagać konsultacji lekarskiej?

  • Zmiana charakteru odchodów połogowych – gnilny zapach, malinowy kolor, ale także nagłe pojawienie się większych skrzepów po kilku dniach stabilnej sytuacji lub przerwa w wydalaniu odchodów,
  • problemy z wydalanymi odchodami połogowymi, którym towarzyszy gorączka i złe samopoczucie,
  • nadmierny, intensywny ból krocza w jednym miejscu,
  • zbyt duży dyskomfort związany z założonymi szwami po porodzie, uczucie nadmiernego ciągnięcia, przeszkody,
  • rana po cesarskim cięciu niegojąca się prawidłowo, pojawienie się wybrzuszenia, siniak.

Każdą wątpliwość warto rozwiać, choćby podczas wizyty położnej, jednak jeśli problem nasila się, nie ustępuje, a dolegliwości wzrastają, nie należy zwlekać z wizytą u ginekologa. Trzeba pamiętać, że połóg po porodzie to także czas, kiedy mogą pojawić się komplikacje i powikłania wymagające pomocy specjalisty.

Czytaj także: Obrzęk sromu – jak sobie z tym radzić?

Jak pielęgnować ciało podczas połogu po porodzie?

Pierwsze dni po porodzie wymagają odpoczynku, dlatego warto zdać się na pomoc najbliższych. Ciało kobiety jest obolałe i potrzebuje wytchnienia i czasu, aby wrócić do formy. Panie powinny pamiętać o odpowiedniej pielęgnacji krocza, częstym podmywaniu się, stosowaniu preparatów znieczulających, odkażających i przeciwzapalnych. W trakcie połogu nieprzyjemne dolegliwości mogą być niwelowane efektywnie i w prosty sposób. Dobrym rozwiązaniem uśmierzającym ból i przyspieszającym gojenie rany jest przemywanie krocza 2 razy dziennie roztworem chlorowodorku benzydaminy, który łagodzi objawy stanu zapalnego (ból, świąd, pieczenie). W czasie połogu po porodzie lepiej zrezygnować z kąpieli na rzecz prysznica, umyte krocze delikatnie osuszać papierowym ręcznikiem. Należy jak najczęściej zmieniać podpaski, a krocze wietrzyć w miarę możliwości, układając się bez bielizny na samym podkładzie. Takie zabiegi pomogą w szybszym procesie gojenia się ran. Jak najszybciej należy ćwiczyć mięśnie Kegla oraz miednicy, które są doskonałą metodą na wzmocnienie okolic intymnych. Jeśli żylaki odbytu jednak dały o sobie znać, można sięgnąć po preparaty dostępne w aptece, zazwyczaj pod postacią maści i kremów. Panie, które martwią się wyglądem swojego ciała, najczęściej brzucha, muszą pamiętać, że potrzeba czasu, dlatego nie będą wyglądały idealnie zaraz po porodzie. Po konsultacji z lekarzem można stopniowo zacząć wykonywać ćwiczenia ujędrniające ciało. Nie mogą one być jednak forsujące, a dieta odchudzająca czy noszenie pasów wyszczuplających nie powinno mieć miejsca podczas połogu po porodzie. Kosmetyki należy dobierać rozważnie, jeśli kobieta karmi piersią. Jest to również właściwy moment, aby troską otoczyć właśnie piersi. Podrażnione i bolące brodawki również można smarować kremami, ale przed każdym karmieniem konieczne jest ich dokładne oczyszczenie. Trzeba również uważać, aby w piersiach nie pojawiły się zastoje, dlatego tak duże znaczenie ma umiejętne i prawidłowe przystawianie dziecka do piersi (opróżnianie piersi do końca, naprzemienne przystawianie, karmienie na żądanie itp.). Okres połogu po porodzie powinien przebiegać pod znakiem spokojnego poznawania siebie wzajemnie. Trzeba dać czas matce i dziecku na nauczenie się swojej obecności, zapewnić dużo ciszy, spokoju, odpoczynku i pomocy.

Jakie mogą być powikłania w trakcie połogu po porodzie?

Połóg po porodzie nie zawsze przebiega spokojnie i bez komplikacji, mogą pojawić się pewne powikłania. Najczęstszymi są:

  • zakażenia połogowe, do których dochodzi na skutek dostania się do ran poporodowych drobnoustrojów chorobotwórczych; zazwyczaj przebiegają z gorączką i ogólnym złym samopoczuciem; możliwy jest rozwój posocznicy połogowej,
  • krwawienie spowodowane obecnością resztek łożyska, wymaga wyczyszczenia macicy oraz antybiotykoterapii,
  • połogowe zapalenie sutka, które leczy się antybiotykami, czasem chirurgicznie,
  • zakrzepica żył,
  • depresja poporodowa, która wciąż bywa bagatelizowana, może mieć jednak fatalne skutki zarówno dla matki, jak i dziecka.

Połóg po porodzie naturalnym wygląda nieco inaczej niż połóg u kobiet, którym przeprowadzono cesarskie cięcie, jednak w swych zasadniczych funkcjach sprowadza się do powrotu do formy sprzed czasu ciąży. To zaś możliwe jest jedynie po zajściu konkretnych, niezbędnych zmian w kobiecym organizmie. Ponieważ połóg po porodzie może być okresem szczególnie trudnym emocjonalnie i fizycznie, należy zapewnić kobietom jak największe wsparcie. Pewne dolegliwości mogą utrzymywać się dłużej niż sam połóg po porodzie, jak np. zmęczenie, złe samopoczucie, apatia, ból piersi czy zastoje, a także suchość pochwy po porodzie. Kobiety w połogu po porodzie i zaraz po nim powinny korzystać z pomocy ginekologa tak często, jak uznają to za stosowne.

Przeczytaj również: Pieczenie pochwy – jak temu zaradzić?


  • Grażyna Gebuza, Marzena Kaźmierczak, Małgorzata Gierszewska, Estera Michalska, Problemy kobiet w połogu i ich przyczyny,  „Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia”, tom 3, zeszyt 4, s. 200-295, 2010, [dostęp: 28 kwietnia 2019], <http://www.ptmp.com.pl/png/png3z4_2010/PNG34-09-Gebuza.pdf>

Przeczytaj inne porady

Kup online