Porady lekarza: Świąd pochwy – przyczyny, diagnostyka, leczenie

Lek. Krzysztof Pawlak

13 września 2018

Uporczywy świąd pochwy jest jedną z najczęstszych dolegliwości, z jaką pacjentki zgłaszają się do lekarzy rodzinnych czy ginekologów. Najczęściej jego przyczyną jest powszechna infekcja grzybicza pochwy, rzadziej spowodowana innymi patogenami, np. pierwotniakami. Aby włączyć odpowiednie leczenie, kluczowe jest ustalenie, który drobnoustrój jest odpowiedzialny za wywołanie objawów. W tym celu należy zebrać dokładny wywiad na temat symptomów towarzyszących świądowi pochwy.

Porady lekarza: Świąd pochwy – przyczyny, diagnostyka, leczenie

Uporczywy świąd pochwy jest jedną z najczęstszych dolegliwości, z jaką pacjentki zgłaszają się do lekarzy rodzinnych czy ginekologów. Najczęściej jego przyczyną jest powszechna infekcja grzybicza pochwy, rzadziej spowodowana innymi patogenami, np. pierwotniakami. Aby włączyć odpowiednie leczenie, kluczowe jest ustalenie, który drobnoustrój jest odpowiedzialny za wywołanie objawów. W tym celu należy zebrać dokładny wywiad na temat symptomów towarzyszących świądowi pochwy.

Przyczyny świądu pochwy

Świąd pochwy jest jednym z podstawowych objawów większości infekcji intymnych, dlatego jest to z reguły wstępna diagnoza, jaką stawiają lekarze, do których zgłasza się pacjentka z tego typu objawem. Warto jednak zawsze zastanowić się, czy nie jest to może efekt reakcji alergicznej np. na środek zapachowy we wcześniej nieużywanych wkładkach higienicznych, podpaskach, a także środkach do prania, np. proszku czy płynie do płukania.

Najczęstszą przyczyną zakażenia pochwy są grzyby z rodzaju Candida. Niemniej trzeba pamiętać, że w diagnostyce różnicowej należy brać pod uwagę także inne patogeny, jak bakterie czy pierwotniaki.

Jak rozpoznać przyczynę świądu pochwy?

Świąd pochwy może wystąpić w przebiegu praktycznie każdej infekcji intymnej, a fakt, że to grzybicę stwierdza się najczęściej, nie pozwala bez dokładnego wywiadu postawić takiej samej diagnozy u każdej pacjentki. Zadaniem lekarza jest dopytanie o objawy towarzyszące, które dają możliwość zróżnicowania infekcji.

W przebiegu infekcji grzybiczej pojawia się biała, serowata wydzielina z pochwy, która – spływając po jej ściankach, a także po błonie śluzowej warg sromowych – staje się przyczyną obrzęku i intensywnego świądu. Czynnikami predysponującymi do tego typu zakażeń są: ciąża, cukrzyca, otyłość, antybiotykoterapia, sterydoterapia i leczenie immunosupresyjne. Dodatkowo wiele kobiet ma skłonność do nawracania grzybiczych zapaleń pochwy, co ma związek np. z częstą aktywnością seksualną.

Innym rodzajem infekcji intymnej, która może objawiać się świądem pochwy, jest infekcja pierwotniakiem – rzęsistkiem pochwowym, stąd nazwa rzęsistkowica. W tym przypadku uwagę pacjentek zwracają obfite, pieniste, zielonkawe upławy o nieprzyjemnym, mdłym zapachu. Dodatkowo towarzyszy im masywny obrzęk pochwy i sromu, praktycznie uniemożliwiający stosunek seksualny czy badanie ginekologiczne.

W przypadku infekcji bakteryjnych świąd nie jest zwykle aż tak bardzo nasilony. Dochodzi wówczas do wyparcia naturalnej flory bakteryjnej pochwy przez patogen, który intensywnie się namnaża. Podstawowym objawem jest pojawienie się bardzo nieprzyjemnego, rybiego zapachu wydzieliny pochwowej.

Jak leczyć uporczywy świąd pochwy?

Leczenie uporczywego świądu pochwy jest uzależnione od jego przyczyny. Jeśli zauważymy związek czasowy między wystąpieniem objawu z zastosowaniem nowych środków higienicznych, należy bezwzględnie zaprzestać ich używania. Leczenie opiera się wówczas na doustnym stosowaniu leków przeciwalergicznych.

W innej sytuacji należy zwalczać infekcję jako przyczynę wystąpienia uporczywego świądu. W przypadku kandydozy stosuje się miejscowo kremy lub czopki dopochwowe, zawierające substancje zwalczające grzyby. U pacjentek z bardziej nasilonymi objawami można je zastosować także doustnie.

Leczenie infekcji pierwotniakowych i bakteryjnych opiera się natomiast na doustnym stosowaniu metronidazolu. Taka terapia jest jednak przeciwwskazana w okresie ciąży – wtedy należy ograniczyć się, w miarę możliwości, do leczenia miejscowego.

Niezależnie od przyczyny infekcji intymnej, bardzo ważne jest, by w tym okresie szczególnie przestrzegać podstawowych zasad higieny. Należy myć okolice intymne co najmniej dwa razy dziennie przy użyciu  neutralnych środków przeznaczonych do higieny intymnej. Trzeba także zadbać o odpowiednio częstą wymianę wkładek higienicznych. Warto ponadto wprowadzić do codziennego menu większą ilość przetworów mlecznych, będących źródłem naturalnych probiotyków, wspomagających kolonizację dobroczynnych bakterii.

rozsypane tableki i dłoń kobiety

Bibliografia:

[1] Pod red. Bręborowicz G.H., Położnictwo i ginekologia, tom 2, wyd. PZWL, Warszawa 2015

[2] http://www.mp.pl/artykuly/15654,wytyczne-postepowania-w-bakteryjnej-waginozie

[3] https://www.mp.pl/aids/przegladowe-wytyczne/15349,wytyczne-postepowania-w-zarazeniu-rzesistkiem-pochwowym

[4] http://www.mp.pl/artykuly/15335,wytyczne-postepowania-w-kandydozie-sromu-i-pochwy