Torbiel jajnika – rodzaje, przyczyny, leczenie

Data: 1 lipca 2019, autor: Lek. Marta D膮browska

Torbiel jajnika jest zmian膮, kt贸ra jak sama nazwa wskazuje, powstaje w obr臋bie jajnika. Jest to patologiczna przestrze艅 (w formie p臋cherzyka), kt贸r膮 od prawid艂owej tkanki oddziela 艣ciana. Co wa偶ne, torbiel jajnika mo偶e by膰 艂agodna, ale mo偶e mie膰 tak偶e charakter z艂o艣liwy – rak jajnika.

W wielu przypadkach torbiel jajnika, inaczej nazywana cyst膮, nie daje 偶adnych niepokoj膮cych objaw贸w. St膮d te偶 cz臋sto wykrywa si臋 j膮 podczas rutynowych bada艅. Zmian臋 mo偶e wyczu膰 ginekolog, kt贸ry w celu dalszej diagnostyki zleca wykonanie USG dopochwowego (inaczej transvaginalnego, kt贸re od 35. roku 偶ycia ka偶da kobieta powinna wykonywa膰 raz w roku). To w艂a艣nie badanie ultrasonograficzne jest podstawowym narz臋dziem diagnostycznym patologii jajnik贸w. Wa偶ne staj膮 si臋 w tym przypadku tak偶e wykonywane z krwi badania hormonalne, m.in. poziom estrogen贸w i progesteronu, ale te偶 oznaczenia marker贸w nowotworowych. Co wa偶ne, torbiele spotyka si臋 u kobiet w ka偶dym wieku, a znaczna ich cz臋艣膰 to zmiany 艂agodne.

Sprawd藕 tak偶e: Nad偶erka szyjki macicy – objawy, leczenie, rodzaje

Je艣li jednak torbiel ma du偶e rozmiary (kt贸re wci膮偶 narastaj膮) lub te偶 uciska okoliczne tkanki, mog膮 pojawi膰 si臋 symptomy, takie jak:

Co wa偶ne, mo偶e nast膮pi膰 tak偶e p臋kni臋cie torbieli. Jej zawarto艣膰 przedostaje si臋 wtedy do jamy otrzewnej, co wi膮偶e si臋 z wyst膮pieniem objaw贸w tzw. ,,ostrego brzucha鈥 – narastaj膮cy b贸l, wymioty, nudno艣ci. Mo偶e doj艣膰 wtedy tak偶e do krwawienia do jamy brzusznej, co w du偶ym nasileniu wi膮偶e si臋 nawet z zagro偶eniem 偶ycia. Niezb臋dna jest wtedy interwencja chirurgiczna, podobnie jak w przypadku skr臋cenia torbieli, kt贸re mo偶e skutkowa膰 martwic膮 jajnika.

Rodzaje torbieli jajnika:

  • Torbiele czynno艣ciowe

Zalicza si臋 do nich torbiel p臋cherzykow膮 oraz torbiel cia艂ka 偶贸艂tego. W obu przypadkach ich powstanie wi膮偶e si臋 z przebiegiem cyklu menstruacyjnego, w trakcie kt贸rego tworzy si臋 p臋cherzyk Graffa. W momencie owulacji p臋cherzyk p臋ka, a kom贸rka jajowa w臋druje do jajowodu. Je艣li nie dojdzie do jego p臋kni臋cia (w zwi膮zku z zaburzeniami hormonalnymi), p臋cherzyk wype艂nia si臋 p艂ynem i ro艣nie – tym samym tworzy si臋 torbiel p臋cherzykowa. Jest to najcz臋stszy rodzaj torbieli jajnika, kt贸ry przede wszystkim pojawia si臋 u nastolatek i m艂odych kobiet.

Id膮c tym tropem, p臋cherzyk Graafa po p臋kni臋ciu zmienia si臋 w cia艂ko 偶贸艂te. Je艣li nie dojdzie do zap艂odnienia, cia艂ko 偶贸艂te zanika. Zdarza si臋 jednak, 偶e owy zanik nie nast臋puje, a w 艣rodku cia艂ka 偶贸艂tego powstaje torbiel.

  • Torbiele nieczynno艣ciowe

W ich sk艂ad wchodz膮 torbiele endometrialne, kt贸re inaczej nazywa si臋 czekoladowymi, torbiele dermoidalne (sk贸rzaste) oraz torbiele powsta艂e w zwi膮zku z wyst臋powaniem zespo艂u policystycznych jajnik贸w (PCOS). 

Torbiele czekoladowe pojawiaj膮 si臋 w przebiegu endometriozy, czyli choroby, w trakcie kt贸rej endometrium wyst臋puje poza jam膮 macicy i umiejscawia si臋 w innych tkankach. Mog膮 to by膰 zar贸wno tkanki w okolicach miednicy, jak i np. p艂uc. Wyst臋puj膮ce wtedy cysty wype艂nia ciemnobrunatna, g臋sta krew. Torbiele sk贸rzaste wype艂niaj膮 za艣 np. kom贸rki nask贸rka, tkanka t艂uszczowa, kostna, a nawet w艂osy i z臋by. Je艣li za艣 chodzi o cysty pojawiaj膮ce si臋 w przebiegu PCOS, najcz臋艣ciej wyst臋puje wtedy zjawisko wielotorbielowato艣ci. Zaburzenia hormonalne powoduj膮, 偶e p臋cherzyki Graafa nie mog膮 dojrze膰, a w jajniku znajduj膮 si臋 bardzo liczne drobne cysty daj膮c charakterystyczny objaw w badaniu USG. Nie dochodzi wtedy do owulacji, a w zwi膮zku z tym, znacznie utrudnione staje si臋 m.in. zaj艣cie w ci膮偶臋.

Leczenie torbieli jajnika

Wiele z nich zanika samoistnie, co oczywi艣cie nale偶y mie膰 pod kontrol膮. Najcz臋艣ciej dzieje si臋 to po up艂ywie kilku cykli miesi膮czkowych. Do leczenia niekt贸rych z nich mog膮 by膰 wykorzystane tak偶e tabletki antykoncepcyjne (co wi膮偶e si臋 z hormonoterapi膮).

Leczenie operacyjne wskazane jest w przypadku du偶ego ryzyka p臋kni臋cia cysty, co wi膮偶e si臋 z jej rozmiarem. Wskazaniem mo偶e by膰 tak偶e znaczny ucisk na znajduj膮ce si臋 obok torbieli narz膮dy lub tkanki oraz ryzyko endometriozy czy raka jajnika. W okre艣lonych przypadkach lekarz mo偶e zleci膰 tak偶e badanie maj膮ce na celu oznaczenie marker贸w nowotworowych – marker CA 125, kt贸ry jest markerem w艂a艣nie raka jajnika lub test ROMA. W leczeniu operacyjnym zazwyczaj stosuje si臋 metod臋 laparoskopow膮, co nie wi膮偶e si臋 z d艂ug膮 lub wymagaj膮c膮 rekonwalescencj膮. Mo偶e jednak wyst膮pi膰 tak偶e taka sytuacja, w kt贸rej pojawi si臋 konieczno艣膰 usuni臋cia ca艂ego jajnika. Je艣li jednak drugi jajnik pozostaje w prawid艂owym stanie, ci膮偶a metod膮 naturaln膮 wci膮偶 pozostaje mo偶liwa.

Warto wzi膮膰 te偶 pod uwag臋 czynniki, kt贸re mog膮 by膰 przyczyn膮 gorszych rokowa艅 w procesie leczenia. Jest to m.in. znaczna grubo艣膰 艣ciany cysty i nieregularno艣膰 jej budowy, ale te偶 obecno艣膰 zmian, wielu kom贸r i silne unaczynienie torbieli. Wszystkie te cechy mo偶na zaobserwowa膰 w trakcie badania USG. 

Przeczytaj r贸wnie偶: Dyspareunia, czyli b贸l podczas seksu – sprawd藕, jakie s膮 jego powody


  • Dyjeci艅ska, J., Torbiele jajnik贸w – przyczyny i leczenie. Dlaczego powstaje torbiel na jajniku?, poradnikzdrowie.pl鈥 za: ,,Zdrowie鈥, 20.05.2015  [dost臋p: 11.06.2019] https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/choroby-kobiece/torbiele-jajnikow-przyczyny-leczenie-jak-powstaje-torbiel-na-jajniku-aa-v6oz-DFDf-b6P7.html

Przeczytaj inne porady

Kup online