Wymaz z pochwy ÔÇô w jakich okoliczno┼Ťciach powinno si─Ö go wykona─ç? Jak przygotowa─ç si─Ö do badania?

Data: 20 maja 2019, autor: Lek. Marta D─ůbrowska

Wymaz z pochwy to badanie czysto┼Ťci pochwy, pozwalaj─ůce oceni─ç flor─Ö bakteryjn─ů, a tak┼╝e wykluczy─ç nieprawid┼éowo┼Ťci w postaci stan├│w zapalnych i wszelkiego rodzaju zaka┼╝e┼ä. Przeprowadzone badanie umo┼╝liwia r├│wnie┼╝ okre┼Ťlenie, z jakiego rodzaju infekcj─ů mamy do czynienia: bakteryjn─ů czy grzybicz─ů. Wymaz z pochwy jest badaniem bezpiecznym, bezbolesnym, kt├│re mo┼╝e by─ç wykonywane u kobiet w ka┼╝dym wieku. Jest te┼╝ elementem diagnostyki u kobiet ci─Ö┼╝arnych. Wymaz z pochwy w ci─ů┼╝y jest bardzo wa┼╝nym badaniem, gdy┼╝ wszelkie infekcje intymne s─ů niebezpieczne dla p┼éodu i mog─ů prowadzi─ç do przedwczesnych porod├│w czy poronie┼ä, st─ůd tak du┼╝e znaczenie omawianego badania.

Co to jest wymaz z pochwy?

Wymaz z pochwy inaczej nazywany bywa ocen─ů biocenozy pochwy, badaniem czysto┼Ťci pochwy, badaniem flory pochwy. Jest jednym z wa┼╝niejszych ginekologicznych bada┼ä s┼éu┼╝─ůcych ocenie prawid┼éowo┼Ťci ┼Ťrodowiska pochwy. Pozwala wykry─ç stany zapalne, zaka┼╝enia i okre┼Ťli─ç ich pochodzenie. Prawid┼éowa flora bakteryjna pochwy to przede wszystkim pa┼éeczki kwasu mlekowego, czyli pa┼éeczki Lactobacillus (g┼é├│wnie L.acidophilus, L.fermentum, L.plantarum, L.delbrueckii, L.rhamnosus). Utrzymanie w┼éa┼Ťciwej biocenozy pochwy umo┼╝liwia ochron─Ö przed atakiem patogennych szczep├│w powoduj─ůcych infekcje w drogach rodnych. Kwa┼Ťne ┼Ťrodowisko pochwy jest nieprzychylne dla drobnoustroj├│w chorobotw├│rczych i uniemo┼╝liwia im osiedlenie si─Ö. Ka┼╝de, cho─çby najmniejsze, zaburzenie sk┼éadu flory bakteryjnej pochwy mo┼╝e prowadzi─ç do powstawania stan├│w zapalnych. Pobranie wymazu z pochwy oraz jego ocena pozwalaj─ů rozpozna─ç problem i jak najszybciej wdro┼╝y─ç odpowiednie leczenie.

Kiedy powinien by─ç wykonany wymaz z pochwy?

Badanie na czysto┼Ť─ç pochwy mo┼╝na wykona─ç u kobiety w ka┼╝dym wieku. Standardem jest wykonanie wymazu z pochwy w ci─ů┼╝y. Co powinno zaniepokoi─ç i sk┼éoni─ç do wizyty u ginekologa? Kiedy zrobi─ç wymaz z pochwy? Najcz─Östszymi objawami, kt├│re obserwuj─ů u siebie pacjentki zg┼éaszaj─ůce si─Ö do gabinet├│w ginekologicznych, s─ů:

  • ┼Ťwi─ůd i pieczenie w okolicy pochwy, sromu,
  • up┼éawy, wydzielina z dr├│g rodnych,
  • b├│l, pieczenie podczas oddawania moczu,
  • parcie na p─Öcherz moczowy.

Pobranie wymazu z pochwy zalecane jest tak┼╝e podczas leczenia stan├│w zapalnych, w celu weryfikacji skuteczno┼Ťci wdro┼╝onej terapii. Diagnostyka wymazu z pochwy konieczna jest u kobiet b─Öd─ůcych w ci─ů┼╝y, poniewa┼╝ s─ů one znacznie bardziej nara┼╝one na infekcje intymne. Wahania hormonalne, jakim podlegaj─ů w ci─ůgu 9 miesi─Öcy, nie pozostaj─ů bez wp┼éywu na ┼Ťrodowisko pochwy. Co wa┼╝ne, zaniedbana lub przeoczona infekcja dr├│g rodnych mo┼╝e mie─ç powa┼╝ne konsekwencje, z poronieniem czy przedwczesnym porodem na czele. Badanie GBS, czyli wymaz z pochwy w kierunku zaka┼╝enia paciorkowcem z grupy GBS, powinno zosta─ç wykonane u ka┼╝dej ci─Ö┼╝arnej. Wymaz z pochwy i odbytu wykonuje si─Ö tak┼╝e przed samym porodem. Jest to niezmiernie istotne, poniewa┼╝ drobnoustroje mog┼éyby przenie┼Ť─ç si─Ö podczas porodu z matki na dziecko, wywo┼éuj─ůc zapalenie p┼éuc lub opon m├│zgowych. Bakteria ta wyst─Öpuje u nawet 30% zdrowych, niemaj─ůcych objaw├│w infekcji, kobiet. Dla nich nie stanowi ┼╝adnego zagro┼╝enia, za┼Ť dla dziecka mo┼╝e by─ç niebezpieczna, zagra┼╝a─ç jego zdrowiu, a nawet ┼╝yciu. Paciorkowce GBS bytuj─ů naturalnie w przewodzie pokarmowym, sk─ůd czasem przenosz─ů si─Ö do pochwy czy uj┼Ťcia cewki moczowej. Bakteriologiczny wymaz z pochwy nale┼╝y wykona─ç u ka┼╝dej ci─Ö┼╝arnej, a szczeg├│lnie u tych nara┼╝onych na przedwczesny por├│d, chorych na cukrzyc─Ö, a tak┼╝e u kobiet, kt├│re w przesz┼éo┼Ťci urodzi┼éy zaka┼╝one dziecko. Pacjentki z dodatnim wynikiem wymazu z pochwy w kierunku GBS poddawane s─ů antybiotykoterapii po rozpocz─Öciu porodu. Wcze┼Ťniejsze podanie lek├│w nie ma uzasadnienia i jest nieskuteczne (drobnoustroje powracaj─ů szybko po zaprzestaniu kuracji).

Czytaj r├│wnie┼╝: Nawrotowe infekcje pochwy – przyczyny i leczenie

Jak nale┼╝y przygotowa─ç si─Ö do wymazu z pochwy?

Do badania na czysto┼Ť─ç pochwy nale┼╝y odpowiednio si─Ö przygotowa─ç, co oznacza, ┼╝e na dwa dni przed planowanym wymazem pochwy trzeba powstrzyma─ç si─Ö od kontakt├│w p┼éciowych. W wyznaczonym dniu panie powinny umy─ç okolice intymne, jednak bez u┼╝ycia myd┼éa czy ┼╝eli do higieny intymnej. Przed badaniem nie nale┼╝y r├│wnie┼╝ stosowa─ç lek├│w dopochwowych, przeprowadza─ç irygacji pochwy, u┼╝ywa─ç ┼Ťrodk├│w odka┼╝aj─ůcych, krem├│w czy ma┼Ťci. Wymaz z pochwy najlepiej pobiera─ç w godzinach porannych, a je┼Ťli zalecane jest tak┼╝e pobranie materia┼éu z cewki moczowej, dobrze nie oddawa─ç moczu przez 2-3 godziny przed wykonaniem badania. Wymaz z pochwy nie powinien by─ç pobierany podczas krwawienia miesi─Öcznego. Przed badaniem nale┼╝y poinformowa─ç lekarza o ewentualnym stosowaniu antykoncepcji dopochwowej czy te┼╝ o przeprowadzanym ostatnio leczeniu. Wa┼╝ne, aby pami─Öta─ç, ┼╝e wszelkie kosmetyki, preparaty u┼╝yte do higieny mog─ů zaburza─ç obraz flory bakteryjnej okolic intymnych.

Na czym polega wymaz z pochwy? Jak jest przeprowadzany?

Wymaz z pochwy jest badaniem bezpiecznym, bezbolesnym i nieinwazyjnym. Zdarza si─Ö jednak, ┼╝e pacjentki z zaawansowanym stanem zapalnym mog─ů odczuwa─ç pewien dyskomfort podczas pobierania wymazu. Badanie przeprowadzane jest w gabinecie ginekologicznym. Na czas pobierania wymazu pacjentka zajmuje miejsce w fotelu ginekologicznym, przygotowuj─ůc si─Ö dok┼éadnie tak samo, jak do zwyk┼éego ginekologicznego badania. Badanie jest kr├│tkie i polega na pobraniu przy pomocy specjalnego cienkiego wacika pr├│bki materia┼éu. Najcz─Ö┼Ťciej pobiera si─Ö materia┼é z tylnego sklepienia pochwy, czasem konieczne jest pobranie wymazu z okolic cewki moczowej, a u ci─Ö┼╝arnych (badanych pod k─ůtem nosicielstwa paciorkowca  – GBS) tak┼╝e z odbytu. Pobrany materia┼é umieszczany jest w prob├│wce ze specjalnym pod┼éo┼╝em i przekazywany do laboratorium w celu zbadania. Czasem od razu rozprowadzany jest na szkie┼éku podstawowym, barwiony (metoda Grama) i badany pod mikroskopem. Wymaz z pochwy pozwala tak┼╝e okre┼Ťli─ç pH pochwy. Czasem lekarz decyduje o wykonaniu wymazu z pochwy na posiew, czyli hodowli materia┼éu na odpowiednim pod┼éo┼╝u. Badanie s┼éu┼╝y ewentualnemu wyhodowaniu grzyb├│w, bakterii czy paso┼╝yt├│w. Jednocze┼Ťnie zaleca si─Ö wykonanie posiewu wymazu z pochwy z antybiogramem, co pozwala pozna─ç wra┼╝liwo┼Ť─ç drobnoustroj├│w na dany antybiotyk. To z kolei umo┼╝liwia skuteczn─ů terapi─Ö.

Przeczytaj tak┼╝e: Podra┼╝nienie pochwy ÔÇô przyczyny, objawy, leczenie

Jak interpretowa─ç wyniki wymazu z pochwy?

Wymaz z pochwy poddany jest ocenie według czterostopniowej skali. Interpretacja wyników wymazu z pochwy nie jest więc skomplikowana.

  • I stopie┼ä ÔÇô obraz jest prawid┼éowy, widoczne s─ů pa┼éeczki kwasu mlekowego,
  • II stopie┼ä ÔÇô w polu widzenia znajduj─ů si─Ö nie tylko pa┼éeczki kwasu mlekowego, lecz tak┼╝e pojedyncze leukocyty i inne bakterie,
  • III stopie┼ä ÔÇô w obrazie widoczne s─ů do┼Ť─ç liczne leukocyty oraz bakterie, za┼Ť ┼Ťladowe ilo┼Ťci ÔÇ×dobrychÔÇŁ bakterii,
  • IV stopie┼ä ÔÇô w obrazie nie s─ů widoczne pa┼éeczki kwasu mlekowego, znajduje si─Ö du┼╝o bia┼éych krwinek, bakterii chorobotw├│rczych, czasem dro┼╝d┼╝ak├│w lub rz─Ösistka pochwowego.

Pierwszy stopie┼ä oznacza wi─Öc prawid┼éow─ů flor─Ö bakteryjn─ů i brak infekcji, drugi wyst─Öpowanie lekkiej infekcji, za┼Ť trzeci i ostatni to ju┼╝ przewaga bakterii chorobotw├│rczych i zaawansowane zmiany w biocenozie pochwy, wymagaj─ůce leczenia. Na wyniki wymazu pochwy trzeba poczeka─ç kilka dni (3-4).

Jakie choroby mo┼╝na wykry─ç za pomoc─ů wymazu z pochwy?

Wymaz z pochwy s┼éu┼╝y ocenie biocenozy pochwy. Wszelkie odchylenia od normy w obrazie mog─ů ┼Ťwiadczy─ç o infekcji miejsc intymnych (bakteryjnej, grzybiczej). Badanie pozwala na wykrycie licznych zaka┼╝e┼ä dr├│g rodnych:

  • chlamydioza ÔÇô wymaz z pochwy na chlamydi─Ö daje odpowied┼║ na pytanie, czy pacjentka zmaga si─Ö z infekcj─ů tego rodzaju; bakteria mo┼╝e powodowa─ç niedro┼╝no┼Ť─ç jajowod├│w, zmniejszenie p┼éodno┼Ťci, zwi─Öksza─ç ryzyko wyst─ůpienia ci─ů┼╝y pozamacicznej,
  • grzybica pochwy ÔÇô wymaz z pochwy w kierunku Candida spp pozwala oceni─ç, czy w drogach rodnych nie szerzy si─Ö infekcja dro┼╝d┼╝ycowa, czyli kandydoza; grzybica pochwy to jedna z cz─Östszych dolegliwo┼Ťci kobiecych, szacuje si─Ö, ┼╝e ponad 70% pa┼ä przesz┼éo cho─ç raz zaka┼╝enie grzybicze,
  • zaka┼╝enie bakteri─ů Escherichia coli ÔÇô infekcja jest szczeg├│lnie niebezpieczna dla kobiet w ci─ů┼╝y, objawami s─ů up┼éawy, b├│l przy oddawaniu moczu, pieczenie, ┼Ťwi─ůd, a nawet dolegliwo┼Ťci ze strony uk┼éadu pokarmowego,
  • zaka┼╝enie Staphylococcus aureus ÔÇô gronkowiec z┼éocisty powoduj─ůcy stan zapalny jest szczeg├│lnie niebezpieczny dla kobiet w ci─ů┼╝y, zaka┼╝enie wymaga szybkiego wdro┼╝enia odpowiedniego leczenia.

Jakie leczenie mo┼╝e zaproponowa─ç lekarz?

Badanie wymazu z pochwy ma na celu wychwycenie wszelkich zachwia┼ä w sk┼éadzie flory bakteryjnej. Dopiero uzyskanie jednoznacznych wynik├│w umo┼╝liwia wdro┼╝enie skutecznego leczenia. Infekcje bakteryjne wymagaj─ů zastosowania antybiotykoterapii doustnej lub dopochwowej. Zaka┼╝enie grzybicze wi─ů┼╝e si─Ö z konieczno┼Ťci─ů podania odpowiednich preparat├│w przeciwgrzybiczych. Ponadto w stanach zapalnych pochwy zaleca si─Ö tak┼╝e stosowanie preparat├│w, kt├│re wykazuj─ů dzia┼éanie przeciwzapalne, przeciwb├│lowe, odka┼╝aj─ůce, a tak┼╝e znieczulaj─ůce. Jednym z takich preparat├│w jest roztw├│r dopochwowy z chlorowodorkiem benzydaminy, pomaga leczy─ç dolegliwo┼Ťci intymne w postaci ┼Ťwi─ůdu, b├│lu, zaczerwienienia, up┼éaw├│w. Jedynym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwra┼╝liwo┼Ť─ç na sk┼éadniki.

Wymaz z pochwy a cytologia

Cho─ç bardzo cz─Östo panie myl─ů obydwa badania, wymaz z pochwy i cytologia to diagnostyka innego rodzaju schorze┼ä. Wymaz z pochwy, czyli ocena biocenozy pochwy, pozwala na wykrycie stan├│w zapalnych, zaka┼╝e┼ä wywo┼éanych przez drobnoustroje chorobotw├│rcze (grzyby czy bakterie). W ten spos├│b badane jest ┼Ťrodowisko pochwy, sk┼éad mikroflory. Cytologia jest badaniem, kt├│re pozwala wykry─ç nieprawid┼éowe kom├│rki szyjki macicy, kt├│re mog─ů ┼Ťwiadczy─ç o stanach przed- lub nowotworowych. Cytologia jest wi─Öc obrazem kom├│rek pobranych z tarczy szyjki macicy, podczas gdy wymaz obrazem drobnoustroj├│w bytuj─ůcych w miejscach intymnych. Co wa┼╝ne, pobrany materia┼é jest zupe┼énie inaczej przygotowywany do oceny. Oba badania s─ů jednak niezwykle istotne ze wzgl─Ödu na mo┼╝liwo┼Ť─ç powik┼éa┼ä i p├│┼║niejszych problem├│w, w przypadku niereagowania i nieleczenia jakichkolwiek nieprawid┼éowo┼Ťci dotycz─ůcych narz─ůd├│w p┼éciowych.

Zobacz r├│wnie┼╝: ┼üagodne nowotwory sromu – objawy, diagnoza, leczenie


  • A.Rero┼ä, M.Trojar-Podle┼Ťny: Zapalenie pochwy i szyjki macicy ÔÇô problem wci─ů┼╝ aktualny, Ginekologia Praktyczna nr 3/2004, s.10-17.
  • A. Nalewczy┼äska, A. Cendrowska, J. Kowalska, B. Szyszka: Zaburzenia biocenozy pochwy ÔÇô post─Öpowanie diagnostyczne oraz leczenie. Cz─Ö┼Ť─ç I. Zaka┼╝enia bakteryjne, Ginekologia Praktyczna nr 3/2009, s. 33-36.

Przeczytaj inne porady

Kup online