Chlamydioza – bakteryjna choroba przenoszona drogą płciową

lek. med. Robert Makowski

specjalista ginekolog-położnik

23 lutego 2017

Spis treści:
Zakażenia bakterią Chlamydia trachomatis
Dolegliwości wywołane przez chlamydiozę
Diagnoza, leczenie, profilaktyka

Chlamydioza należy do chorób przenoszonych drogą płciową. Wywołuje ją bakteria – Chlamydia trachomatis. Schorzenie dotyka pacjentów obu płci, w każdym przedziale wiekowym, ale najczęściej stwierdza się je u młodych kobiet. Zakażenie chlamydiozą może przebiegać bezobjawowo. Leczenie polega na stosowaniu leków przeciwdrobnoustrojowych.

Chlamydioza – bakteryjna choroba przenoszona drogą płciową

Zakażenia bakterią Chlamydia trachomatis

Bakteria Chlamydia trachomatis z reguły przenosi się podczas stosunku seksualnego. W krajach rozwiniętych chlamydioza układu moczowo-płciowego należy do najczęściej występujących chorób przenoszonych drogą płciową. Według szacunków, nawet 80 proc. zakażonych kobiet nie odczuwa objawów klinicznych choroby.

Panowie zwykle zapadają na chlamydiozę po osiągnięciu dojrzałości płciowej, zwłaszcza między 21. do 25. rokiem życia. Panie również częściej chorują przed 25 rokiem życia. Schorzenie leczy się stosunkowo łatwo – jednak pacjenci, u których symptomy nie występują, rzadko zgłaszają się do lekarza i poddają terapii. Tymczasem nieleczona chlamydioza może prowadzić do poważniejszych problemów zdrowotnych.

Chlamydia trachomatis to bakteria gram-ujemna z rodzaju Chlamydia. Należy do tzw. bezwzględnych bakterii wewnątrzkomórkowych, czyli mikroorganizmów, które rosną i namnażają się wyłącznie w komórkach żywiciela. Kiedy wtargnie do organizmu, przyczepia się do komórek, przenika do nich i zaczyna się namnażać. Z krwią roznosi się po całym organizmie.

U mężczyzn zakażenie bakterią Chlamydia trachomatis prowadzi zwykle do nierzeżączkowego zapalenia cewki moczowej. U kobiet przyczynia się do zapaleń narządów płciowych (infekcja bywa szczególnie groźna w czasie ciąży). Chlamydioza może wywołać niebezpieczne powikłania, w tym zapalenie narządów miednicy, niedrożność jajowodów (a w konsekwencji bezpłodność).

Dolegliwości wywołane przez chlamydiozę

Wczesna faza chlamydiozy często przebiega bezobjawowo, czasem pojawiają się nieznaczne dolegliwości, które pacjent zwykle bagatelizuje. Symptomy mogą wystąpić w okresie od 1 do 3 tygodni od momentu zakażenia.

U kobiet Chlamydia trachomatis z reguły przyczynia się do zapalenia szyjki macicy – wtedy rzadko daje charakterystyczne objawy. Ale w 20 proc. przypadków występują plamienia albo krwawienia międzymiesiączkowe. Podczas badania ginekologicznego stwierdza się obrzęk tarczy szyjki macicy z towarzyszącym zaczerwieniem i wydzielinę śluzowo-ropną w ujściu zewnętrznym szyjki macicy.

Czasem u pacjentek zakażonych chlamydiozą rozwija się zapalenie cewki moczowej. Zdarza się, że przypadłość nie wywołuje dolegliwości, zwykle pojawiają się jednak objawy dyzurii. Panie cierpią z powodu bolesnego parcia na mocz i częstomoczu. Niekiedy do symptomów dołącza śluzowo-ropna wydzielina z cewki moczowej.

U mężczyzn zakażenie często wiąże się z zapaleniem cewki moczowej, które może nie dawać żadnych objawów. W przypadkach objawowych pojawia się ropny, śluzowo-ropny, śluzowy lub wodnisty wyciek z cewki moczowej, swędzenie okolic ujścia zewnętrznego cewki moczowej (czasem też zaczerwienienie) i ból w trakcie mikcji.

Zarówno u kobiet, jak u mężczyzn zakażenia chlamydiowe mogą prowadzić do Zespołu Reitera, który manifestuje się stanami zapalnymi w obrębie spojówek, cewki moczowej i stawów. W przebiegu choroby obserwuje się również zmiany na skórze i błonach śluzowych: łuszczycopodobne wykwity o charakterze grudkowo-krostkowym. Nieraz dochodzi do zapalenia gardła (na ogół bez charakterystycznych objawów) lub zapalenia odbytu, któremu towarzyszą uczucie pieczenia oraz śluzowo-ropny wyciek.

W przypadku podejrzenia zakażenia chlamydiozą należy skonsultować się lekarzem ginekologiem, dermatologiem albo urologiem.

Diagnoza, leczenie, profilaktyka

Wstępną diagnozę stawia się na podstawie wywiadu z pacjentem (w tym informacji o niepowodzeniach położniczych kobiet) i zgłaszanych objawów. Powinno się wykluczyć inne infekcje intymne, jak rzeżączka czy rzęsistkowica. Rozpoznanie chlamydiozy ustala się w oparciu o wyniki badań diagnostycznych. U pacjentek wykonuje się badanie mikroskopowe wymazu z pochwy, czasem moczu. Wymaz z szyjki macicy wykorzystuje się do posiewu albo testów antygenowych. U mężczyzn materiał do badań pobiera się z ujścia cewki moczowej (rzadziej z odbytu). Można przebadać też poranną próbkę moczu.

Diagnostyką i leczeniem chlamydialnych zakażeń układu moczowo-płciowego należy objąć oboje partnerów seksualnych (w trakcie kuracji nie powinno się podejmować współżycia płciowego). Zaleca się doustny nifuratel (syntetyczny chemioterapeutyk), lek o szerokim spektrum, który wykazuje silne działanie hamujące wzrost Chlamydia trachomatis. Nifuratel przyspiesza leczenie zakażeń intymnych i zapobiega nawrotom. Nie niszczy fizjologicznej flory pochwy (nie wywiera negatywnego wpływu na Lactobacillus spp). Nie wywołuje krzyżowej odporności drobnoustrojów na inne leki, stosowanych w terapii infekcji. Doustnego nifuratelu nie wolno łączyć z alkoholem. Leki z nifuratelem do aplikacji miejscowej (maści, globulki dopochwowe) często mają w składzie nystatynę, co potęguje siłę działania obu substancji czynnych (w czasie kuracji należy zachować wstrzemięźliwość płciową). Terapię można prowadzić też przy pomocy antybiotyków z grupy tetracyklin, makrolidów albo fluorochinolonów.

Objawy zakażenia u kobiet (jak ból, pieczenie, świąd, obrzęki, zaczerwienienie, upławy) można łagodzić, przemywając zewnętrzne narządy płciowe roztworem chlorowodorku benzydaminy. Po kilku tygodniach pacjent powinien zgłosić się na kontrolę bakteriologiczną.

Profilaktyka chlamydiozy polega na stosowaniu prezerwatyw, ograniczeniu kontaktów płciowych do jednego stałego i zdrowego partnera oraz na unikaniu przygodnych zbliżeń intymnych. Nie należy zapominać o systematycznym wykonywaniu badań przesiewowych w kierunku chlamydiowych zakażeń dróg moczowo-płciowych.