Porady lekarza: Świąd pochwy – przyczyny, diagnostyka, leczenie

Data: 24 stycznia 2017, autor: Lek. Krzysztof Pawlak

Kobieta ze świądem pochwy

Świąd pochwy to dolegliwość, która dotyka kobiet w każdym wieku. Często objaw świadczy o podrażnieniu miejsc intymnych lub rozwijającej się infekcji, towarzyszy też pacjentkom w okresie przekwitania. Kobiety, które odczuwają uporczywe swędzenie pochwy, powinny skonsultować się z lekarzem.

Kobieta ze świądem pochwy

Uporczywy świąd pochwy jest jedną z najczęstszych dolegliwości, z jaką pacjentki zgłaszają się do lekarzy rodzinnych czy ginekologów. Najczęściej jego przyczyną jest powszechna infekcja grzybicza pochwy, rzadziej spowodowana innymi patogenami, np. pierwotniakami. Aby włączyć odpowiednie leczenie, kluczowe jest ustalenie, który drobnoustrój jest odpowiedzialny za wywołanie objawów. W tym celu należy zebrać dokładny wywiad na temat symptomów towarzyszących świądowi pochwy.

Przyczyny świądu pochwy

Świąd pochwy jest jednym z podstawowych objawów większości infekcji intymnych, dlatego jest to z reguły wstępna diagnoza, jaką stawiają lekarze, do których zgłasza się pacjentka z tego typu objawem. Warto jednak zawsze zastanowić się, czy nie jest to może efekt reakcji alergicznej np. na środek zapachowy we wcześniej nieużywanych wkładkach higienicznych, podpaskach, a także środkach do prania, np. proszku czy płynie do płukania.

Najczęstszą przyczyną zakażenia pochwy są grzyby z rodzaju Candida. Niemniej trzeba pamiętać, że w diagnostyce różnicowej należy brać pod uwagę także inne patogeny, jak bakterie czy pierwotniaki.

Przeczytaj również: Grzybica pochwy po antybiotyku – przyczyny, leczenie, jak zapobiegać nawrotom?

Jak rozpoznać przyczynę świądu pochwy?

Świąd pochwy może wystąpić w przebiegu praktycznie każdej infekcji intymnej, a fakt, że to grzybicę stwierdza się najczęściej, nie pozwala bez dokładnego wywiadu postawić takiej samej diagnozy u każdej pacjentki. Zadaniem lekarza jest dopytanie o objawy towarzyszące, które dają możliwość zróżnicowania infekcji.

W przebiegu infekcji grzybiczej pojawia się biała, serowata wydzielina z pochwy, która – spływając po jej ściankach, a także po błonie śluzowej warg sromowych – staje się przyczyną obrzęku i intensywnego świądu. Czynnikami predysponującymi do tego typu zakażeń są: ciąża, cukrzyca, otyłość, antybiotykoterapia, sterydoterapia i leczenie immunosupresyjne. Dodatkowo wiele kobiet ma skłonność do nawracania grzybiczych zapaleń pochwy, co ma związek np. z częstą aktywnością seksualną.

Innym rodzajem infekcji intymnej, która może objawiać się świądem pochwy, jest infekcja pierwotniakiem – rzęsistkiem pochwowym, stąd nazwa rzęsistkowica. W tym przypadku uwagę pacjentek zwracają obfite, pieniste, zielonkawe upławy o nieprzyjemnym, mdłym zapachu. Dodatkowo towarzyszy im masywny obrzęk pochwy i sromu, praktycznie uniemożliwiający stosunek seksualny czy badanie ginekologiczne.

W przypadku infekcji bakteryjnych świąd nie jest zwykle aż tak bardzo nasilony. Dochodzi wówczas do wyparcia naturalnej flory bakteryjnej pochwy przez patogen, który intensywnie się namnaża. Podstawowym objawem jest pojawienie się bardzo nieprzyjemnego, rybiego zapachu wydzieliny pochwowej.

Swędzenie pochwy a zmiany w gospodarce hormonalnej

Czasem za świąd pochwy odpowiadają dodatkowe czynniki. U pacjentek w okresie przekwitania niski poziom estrogenów może doprowadzić do zapalenia zanikowego pochwy i sromu. To czas wielu zmian w organizmie, m.in. nabłonek narządów płciowych ulega atrofii i zmniejsza się tkanka tłuszczowa warg sromowych. Pojawia się suchość, pieczenie i dokuczliwe swędzenie pochwy. Wiele pań skarży się również na plamienia kontaktowe.

Leczenie polega na doustnym lub miejscowym uzupełnianiu estrogenów. Należy zapobiegać powikłaniom związanym z chorobą. Pacjentki, które przestrzegają rygorystycznych zasad higieny, unikają przykrych nadżerek i wybroczyn.

Zobacz również: Wymaz z pochwy – w jakich okolicznościach powinno się go wykonać? Jak przygotować się do badania?

Higiena intymna – podstawowe zasady

Swędzenie pochwy to dotkliwy problem wielu kobiet. Można jednak próbować zapobiegać dolegliwości, przede wszystkim przestrzegając zasad higieny intymnej. Nie wolno stosować kosmetyków zasadowych, warto zamienić środki piorące i do płukania tkanin na delikatniejsze, np. dla dzieci, alergików. Do osuszania okolic intymnych należy używać osobnego ręcznika, zawsze czystego. Optymalne rozwiązanie stanowią ręczniki jednorazowe, ponieważ wilgoć to idealne środowisko do namnażania patogenów.

Zasady higieny obwiązują również przed i w trakcie stosunku płciowego. Partner wcześniej powinien starannie umyć genitalia. Pacjentkom po zbliżeniu zaleca się umycie miejsc intymnych (ewentualnie oddanie moczu). Zabrania się penetracji pochwy bezpośrednio po stosunku analnym (żeby nie przenieść do pochwy bakterii z odbytu)

Uporczywy świąd pochwy – jak leczyć?

Leczenie uporczywego świądu pochwy jest uzależnione od jego przyczyny. Jeśli zauważymy związek czasowy między wystąpieniem objawu z zastosowaniem nowych środków higienicznych, należy bezwzględnie zaprzestać ich używania. Leczenie opiera się wówczas na doustnym stosowaniu leków przeciwalergicznych.

W innej sytuacji należy zwalczać infekcję jako przyczynę wystąpienia uporczywego świądu. W przypadku kandydozy stosuje się miejscowo kremy lub czopki dopochwowe, zawierające substancje zwalczające grzyby. U pacjentek z bardziej nasilonymi objawami można je zastosować także doustnie.

Leczenie infekcji pierwotniakowych i bakteryjnych opiera się natomiast na doustnym stosowaniu metronidazolu. Taka terapia jest jednak przeciwwskazana w okresie ciąży – wtedy należy ograniczyć się, w miarę możliwości, do leczenia miejscowego.

Niezależnie od przyczyny infekcji intymnej, bardzo ważne jest, by w tym okresie szczególnie przestrzegać podstawowych zasad higieny. Należy myć okolice intymne co najmniej dwa razy dziennie przy użyciu neutralnych środków przeznaczonych do higieny intymnej. Trzeba także zadbać o odpowiednio częstą wymianę wkładek higienicznych. Warto ponadto wprowadzić do codziennego menu większą ilość przetworów mlecznych, będących źródłem naturalnych probiotyków, wspomagających kolonizację dobroczynnych bakterii.

Przeczytaj także: Biocenoza pochwy – cena, przygotowanie do badania, interpretacja wyników


  • Pod red. Bręborowicz G.H., Położnictwo i ginekologia, tom 2, wyd. PZWL, Warszawa 2015

Przeczytaj inne porady

Kup online